Braket Kırılması - Braket Düşerse Ne Yapılmalı?

Braket kırılması veya dişten ayrılması durumunda parçayı kendiniz yapıştırmaya çalışmayın. Braket tamamen çıktıysa saklayın, tel üzerinde gevşek duruyorsa zorlamayın ve batan bölgeyi ortodontik mumla geçici olarak koruyun. Braket düştüğünde yapılması gereken, ortodonti uzmanınızla iletişime geçerek müdahalenin ne zaman yapılacağını öğrenmektir. Her braket kopması acil müdahale gerektirmez ancak sonraki kontrolü bekleme kararı hekimin değerlendirmesiyle verilmelidir.

Braket Kırılması Nedir ve Nasıl Anlaşılır?

Braket, sabit ortodontik tedavide diş yüzeyine özel bir yapıştırıcıyla tutturulan ve ark telinin dişe kontrollü kuvvet iletmesini sağlayan küçük parçadır. Braketin dişten ayrılması ile kendi gövdesinin kırılması farklı durumlardır. Günlük dilde her ikisi için de braket kırılması veya braket kopması ifadeleri kullanılır.

Diş teli braket çıkması her zaman parçanın ağızdan tamamen düşmesiyle sonuçlanmaz. Braket yapıştırıldığı yüzeyden ayrılıp tel üzerinde hareket edebilir. Hasta yemek yerken, dişlerini fırçalarken veya diliyle bölgeyi kontrol ederken gevşemeyi fark edebilir.

Braketin yerinden çıktığını düşündüren belirtiler şunlardır:

1. Braketin diş yüzeyinde eskisi gibi sabit durmaması.
2. Metal veya seramik parçanın ark teli boyunca kayması.
3. Çiğneme sırasında yeni başlayan takılma veya hareket hissi.
4. Braketin bulunduğu dişte boş bir yapıştırıcı alanının görülmesi.
5. Telin yanağa veya dudağa batmaya başlaması.
6. Braket gövdesinde çatlak ya da eksik parça fark edilmesi.

Her gevşeme aynı şekilde görünmez. Bazen braket sağlamdır fakat onu tutan bağlayıcı sistem ayrılmıştır. Bazen de braket üzerindeki tel tutucu bölüm zarar görmüştür. Bu ayrım muayenede yapılır ve gerekli onarım buna göre belirlenir.

Diş Teli Braketi Neden Kırılır veya Düşer?

Braketler normal çiğneme kuvvetlerine dayanacak şekilde yapıştırılır. Bununla birlikte sert bir gıdanın doğrudan braket üzerine gelmesi, ani darbe veya yapışkan bir yiyeceğin çekme kuvveti bağlantının bozulmasına neden olabilir.

Sert ve Yapışkan Gıdalar

Fındık, sert şekerleme, kabuklu kuruyemiş ve sert ekmek parçaları braket üzerinde ani kuvvet oluşturabilir. Karamel, sakız ve benzeri yapışkan yiyecekler ise çiğneme sırasında parçayı çekerek bağlantıyı zorlayabilir.

Elma veya havuç gibi yiyecekleri ön dişlerle doğrudan ısırmak yerine küçük parçalara ayırmak riski azaltır. Besinlerin nasıl hazırlanması gerektiğini diş teli varken beslenme rehberimizde ayrıntılı biçimde açıklıyoruz.

Darbe ve Yanlış Alışkanlıklar

Spor sırasında ağız bölgesine alınan darbe, düşme veya çarpma sonucunda braket yerinden ayrılabilir. Kalem ısırmak, tırnak yemek ve dişlerle ambalaj açmak da benzer mekanik yükler oluşturur. Temas içeren sporlarla ilgilenen hastalarımızın uygun ağız koruyucusu konusunda ortodonti uzmanlarına danışmasını öneriyoruz.

Yapıştırıcı Bağlantısının Zayıflaması

Braketin düşmesi mutlaka hastanın yanlış bir davranışından kaynaklanmaz. Yapıştırma sırasında diş yüzeyinin özellikleri, nem kontrolü, kapanış ilişkisi ve kullanılan bağlayıcı sistem bağlantının dayanıklılığını etkileyebilir.

Ayrıca ağız ortamındaki sıcaklık değişimleri ve tekrarlayan çiğneme kuvvetleri zaman içinde yapıştırıcı bağlantısında yorulmaya katkıda bulunabilir. Aynı bölgede tekrarlayan kopmalarda yalnızca parçayı yeniden yapıştırmak yerine altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerekir.

Braket Düştüğünde İlk Saatlerde Ne Yapılmalı?

Braket düştü veya braket koptu diye fark ettiğinizde öncelikle ağız içindeki parçanın konumunu kontrol edin. Amaç, profesyonel değerlendirmeye kadar dokuların zarar görmesini önlemek ve mevcut ortodontik düzene müdahale etmemektir.

1. Aynada kontrol edin: Braketin tamamen ayrılıp ayrılmadığını, tel üzerinde durup durmadığını ve keskin bir uç bulunup bulunmadığını gözlemleyin. Parçayı çekiştirmeyin.
2. Çıkan braketi saklayın: Ağızdan tamamen ayrılmış ve güvenle alınabilen parçayı temiz bir kutuya koyun. Kontrole götürün. Yeniden kullanılıp kullanılamayacağına hekim karar verir.
3. Batan bölgeyi koruyun: Tel veya gevşek braket yanağa, dudağa ya da dile sürtünüyorsa bölgeyi nazikçe kurulayarak ortodontik mum uygulayın. Mum, tahriş eden yüzey üzerinde geçici bir koruyucu tabaka oluşturur.
4. Yumuşak yiyecekleri tercih edin: Sorun değerlendirilene kadar sert ve yapışkan gıdalardan uzak durun. Özellikle gevşek parçanın bulunduğu tarafta kuvvetli çiğnemeden kaçının.
5. Muayenehanemizle iletişime geçin: Hangi dişte sorun olduğunu, ağrı veya batma bulunup bulunmadığını ve parçanın hareket edip etmediğini belirtin.

Evde yapıştırıcı kullanmayın. Braketi hızlı yapıştırıcıyla sabitlemeye çalışmak ağız dokularına zarar verebilir ve sonraki klinik işlemleri güçleştirebilir. Aynı şekilde teli makasla kesmek, penseyle bükmek veya parçayı zorlayarak çıkarmak güvenli bir çözüm değildir.

Braket Tel Üzerinde Duruyorsa Çıkarılmalı mı?

Dişten ayrılmış ancak ark teline bağlı kalan braket genellikle hastanın kendisi tarafından çıkarılmamalıdır. Tel, parçanın tamamen düşmesini engelleyebilir. Buna karşılık gevşeyen braket tel boyunca kayarak ağız içinde tahrişe neden olabilir.

Parçayı kendi başınıza döndürmek veya telden ayırmaya çalışmak başka bağlantıların da bozulmasına yol açabilir. Rahatsızlık veren bölge ortodontik mumla korunabilir. Parçanın güvenli biçimde sabitlenmesi veya çıkarılması gerektiğinde işlemi hekimimiz planlar.

Ortodontik mumun rahatlama sağlamadığı, telin ağız dokusunu yaraladığı veya gevşek parçanın yutulma riski oluşturduğu durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir.

Braket Kırılması Acil Bir Durum mu?

Her kırık braket hastane aciline başvurmayı gerektiren bir durum değildir. Ancak bekleme süresi braketin bulunduğu dişe, telin durumuna, ağrıya ve tedavi aşamasına göre değişir. Bu nedenle hastalarımızın kopmayı fark ettiklerinde telefonla bilgi vermelerini istiyoruz.

Parçanın solunum yoluna kaçtığından şüpheleniliyorsa, nefes alma ya da yutma güçlüğü gelişmişse ortodonti randevusu beklenmemelidir. Yüzde ciddi travma veya kontrol edilemeyen kanama da acil değerlendirme gerektirir.

Metal ve Seramik Braket Kırılmasında Ne Değişir?

Braketin üretildiği malzeme, hasarın nasıl oluştuğunu ve onarımın nasıl yapılacağını etkileyebilir. Bununla birlikte metal veya seramik olması, kopan parçaya evde müdahale edilmesini gerektirmez.

Metal Braketler

Metal braketler mekanik kuvvetlere dayanıklı yapılardır. Genellikle braketin gövdesi sağlam kalırken dişe yapıştığı bağlantı ayrılabilir. Ancak güçlü darbelerde metal parçanın kendisi de zarar görebilir. Muayenede tel yuvası, braket kanatları ve yapıştırma yüzeyi değerlendirilir.

Seramik Braketler

Seramik braketler estetik görünüm amacıyla tercih edilir. Malzeme özellikleri nedeniyle belirli kuvvetler altında çatlama veya parça kaybı görülebilir. Çatlak seramik kenarlar ağız dokularını tahriş edebileceğinden hasarlı parçanın durumu dikkatle incelenmelidir.

Lingual Braketler

Lingual ortodontide braketler dişlerin dil tarafına yerleştirilir. Bu nedenle gevşek bir parçayı aynada görmek daha güç olabilir. Hasar özellikle dilde sürtünme veya konuşma sırasında takılma hissiyle fark edilebilir.

Lingual sistemde erişim alanı farklı olduğundan hastanın braketi kendi kendine düzeltmeye çalışması uygun değildir. Geçici koruma ve klinik müdahale, kullanılan sistemin özelliklerine göre planlanır.

Kopan Braket Tedavi Süresini Uzatır mı?

Braket, ark telinden aldığı kuvveti ilgili dişe aktarır. Braket dişten ayrıldığında bu aktarım planlandığı gibi gerçekleşmeyebilir. Dolayısıyla kopmanın fark edilmeden kalması veya onarımın gereksiz yere ertelenmesi diş hareketini etkileyebilir.

Ancak her braket kopması mutlaka tedavinin uzayacağı anlamına gelmez. Kopan parçanın konumu, ayrılmanın ne zaman gerçekleştiği, tedavinin bulunduğu aşama ve diğer braketlerin durumu birlikte değerlendirilir.

Özellikle tekrarlayan kopmalar ve aksayan kontroller, tedavi planında yeniden düzenleme gerektirebilir. Konunun ayrıntılarını braket kopmasının tedavi süresine etkisi üzerinden değerlendirebilirsiniz.

Kırılan Braket Nasıl Onarılır?

Onarım öncesinde diş yüzeyi, yapıştırıcı kalıntıları, braketin bütünlüğü ve telin konumu incelenir. Gerekli görülürse eski bağlantı materyali kontrollü biçimde uzaklaştırılır ve diş yüzeyi yeniden yapıştırmaya hazırlanır.

Braketin durumu uygunsa yeniden kullanılması değerlendirilebilir. Hasarlı veya uygun olmayan parçanın değiştirilmesi gerekebilir. Yeni bağlantının doğru konumda yapılması, tedavide planlanan kuvvetlerin uygulanabilmesi açısından önemlidir.

Sık kopma yaşayan hastalarda kapanış sırasında karşıt dişlerin brakete temas edip etmediği de kontrol edilir. Böyle bir temas saptanırsa tedavi düzeninde değişiklik gerekebilir. Kırık braketin onarım veya değişim ücreti muayenede netleşir. Uygulanacak işlem görülmeden sabit bir ücret belirtilmesi doğru değildir.

Braketin Tekrar Kırılması Nasıl Önlenir?

Braket kopması riski tamamen ortadan kaldırılamasa da günlük alışkanlıklarda yapılacak değişikliklerle azaltılabilir. Özellikle aynı braketin yeniden düşmesi halinde beslenme biçimi ve kapanış temasları birlikte gözden geçirilmelidir.

1. Sert meyve ve sebzeleri doğrudan ısırmak yerine küçük parçalara bölün.
2. Yapışkan şekerlemelerden ve sakızdan uzak durun.
3. Kalem veya benzeri nesneleri dişlerinizle ısırmayın.
4. Temas riski bulunan sporlarda önerilen ağız koruyucusunu kullanın.
5. Diş fırçalarken braketleri zorlamadan çevrelerindeki birikintileri temizleyin.
6. Yeni bir gevşeme fark ettiğinizde kontrol tarihini beklemeden bilgi verin.
7. Ortodontik kontrol randevularınızı aksatmayın.

Fırçalama sırasında hafifçe temas edildiğinde braketin hareket etmesi normal kabul edilmemelidir. Böyle bir durumda bölgeyi sürekli kontrol etmek için dilinizle veya parmağınızla hareket ettirmek yerine ortodonti uzmanınıza başvurun.

İzmir'de Braket Kırılması İçin Randevu ve Kontrol

İzmir Bayraklı Mansuroğlu Mahallesi'ndeki muayenehanemizde Uzm. Dt. Çağrı Şibal tarafından yürütülen ortodontik tedavilerde braket ve tel sorunlarını mevcut tedavi planıyla birlikte değerlendiriyoruz.

Bayraklı, Bornova, Karşıyaka ve İzmir'in diğer ilçelerinden gelen hastalarımızın, braketin düştüğünü fark ettiklerinde öncelikle telefonla iletişim kurmalarını öneriyoruz. Görüşmede braketin konumu, telin batıp batmadığı ve şikayetin niteliği öğrenilerek kontrol gereksinimi değerlendirilir. Gerektiğinde muayene randevusu planlanır.

Muayenehanemizde uygulanan yöntemler hakkında İzmir'de diş teli tedavisi sayfamızdan bilgi alabilirsiniz. Metal, seramik ve diğer sabit ortodontik sistemlerin kontrolleri, kullanılan apareyin özelliklerine göre yürütülür. Kopan braketin yeniden yapıştırılması, değiştirilmesi veya farklı bir müdahale uygulanması kararı klinik muayenede verilir.

Braket düştüğünde önemli olan parçayı evde yerine takmaya çalışmak değil, ağız içini koruyarak ortodonti uzmanına durumu bildirmektir. Erken iletişim sayesinde sorunun bir sonraki rutin kontrolde mi yoksa daha yakın bir randevuda mı ele alınması gerektiği belirlenebilir.