Şeffaf Plak Temizliği ve Bakımı Nasıl Yapılır

Şeffaf plak bakımı üç alışkanlığa dayanır: plağı her çıkarışta durulamak, günde en az bir kez yumuşak fırçayla mekanik olarak temizlemek ve ağızdan çıkan plağı doğrudan kutusuna koymak. Bu üçü yerine oturduğunda renklenme, koku ve yüzeyde biriken bakteri tabakası sorunlarının büyük bölümü ortaya çıkmadan çözülür.

Geri kalan bütün ayrıntılar tek bir malzeme gerçeğinden türer. Plak, ısıya ve aşındırmaya duyarlı ince bir termoplastik levhadır. Sıcak su bu levhayı yumuşatıp ölçüsünü bozar. Aşındırıcı diş macunu yüzeyde gözle görülmeyen çizikler bırakır. Çizilmiş yüzey ışığı dağıttığı için plak mat ve donuk görünmeye başlar. Aynı çizikler, boya moleküllerinin ve bakterilerin tutunacağı pürüzler oluşturur. Yani şeffaflığı koruyan şey plağı parlatmak değil, yüzeyini hiç bozmamaktır.

Şeffaf plak günlük olarak nasıl temizlenir?

Günlük temizliğin omurgası sabah ve akşam yapılan iki tam işlemdir. Gün içindeki kısa çıkarmalarda soğuk suyla durulama çoğu zaman yeterli olur. İşlem sırası da önemlidir, çünkü temizlenmemiş bir plağı takmak biriken artığı doğrudan diş yüzeyine hapseder.

1. Plağı ağızdan çıkarır çıkarmaz durulayın. Kuruyan tükürük ve gıda artığı sonradan çok daha zor çıkar.
2. Yumuşak kıllı ve yalnızca bu iş için ayrılmış bir fırçayla plağın iç ve dış yüzeyini bastırmadan fırçalayın.
3. Renksiz, kokusuz sıvı sabun ya da hekiminizin önerdiği plak temizleme ürününü kullanın. Beyazlatıcı ve aşındırıcı içeren macunlardan uzak durun.
4. Bol suyla durulayıp sabun kalıntısını tamamen giderin.
5. Plağı takmadan önce dişlerinizi fırçalayın. Ara yüz temizliği de bu aşamada yapılır.
6. Plağı kullanmayacaksanız kurulayıp havalandırma delikli kutusuna yerleştirin.

Haftalık derin temizlik bu rutinin tamamlayıcısıdır. Suda çözünen temizleme tabletleri, fırçanın giremediği girinti ve kenar bölgelerdeki bakteri tabakasını çözer. Tabletin sıklığını ve türünü plak tipinize göre hekiminiz belirler, çünkü bazı ürünler belirli malzemelerde matlaşmaya yol açabilir.

Plaklar neden sararır ve renklenme nasıl önlenir?

Sararmanın iki ayrı nedeni vardır ve çözümleri birbirinden farklıdır. Birincisi dış kaynaklı boyanma: çay, kahve, kırmızı şarap, koyu renkli meyve suları, salça bazlı yemekler ve sigara dumanı plak yüzeyinde renk bırakır. İkincisi yüzey çizilmesi nedeniyle oluşan donuklaşmadır. Burada plak aslında boyanmamış, aşınmıştır. Birinci durum erken müdahaleyle büyük ölçüde geri alınır, ikincisi ise kalıcı bir hasardır.

Renklenmeyi önlemenin en etkili yolu, boyayıcı içecekleri plak ağızdayken tüketmemektir. Plak, sıvıyı diş yüzeyi ile kendi iç yüzeyi arasında hapseder ve temas süresini uzatır. Sigara kullanan hastalarda sararma belirgin biçimde hızlanır. Renk veren bir şey tüketildiyse ağzı suyla çalkalamak, plağı geri takmadan önce yapılabilecek en pratik korumadır.

Plak takılıyken ne içilebilir?

Plak ağızdayken güvenle içilebilecek tek sıvı sade soğuk sudur. Bu kural aynı anda iki farklı riski yönetir: sıcaklık ve şeker.

1. Sıcak içecekler plağı yumuşatır. Ölçüsü bozulan plak dişe tam oturmaz ve planlanan hareketi uygulayamaz.
2. Şekerli ve asitli içecekler plakla diş arasında kalır. Tükürüğün temizleyici etkisi bu bölgede devre dışı kaldığı için çürük ve mine aşınması riski artar.
3. Renkli içecekler yalnız plağı değil, ağızdaki diğer aparatların çevresini de boyar.

Kahve, çay veya meyve suyu içmek isteyen hasta için pratik yol bellidir: plağı çıkarmak, içeceği bitirmek, ağzı çalkalamak ve plağı geri takmak. Asıl mesele burada süredir. Plak günlük hedef süresinin altında kalırsa tedavi takvimi uzar. Bu yüzden plaksız geçen zamanı öğün ve içecek molalarında toplamak, gün içine dağıtmaktan daha akıllıcadır. Günlük kullanım hedefi kişiye ve plak sistemine göre değiştiğinden bu süreyi tedaviyi yürüten hekim belirler. Seans düzeni ve tedavinin işleyişi şeffaf plak tedavisi sayfasında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Ağız kokusu neden oluşur ve nasıl engellenir?

Koku plağın malzemesinden değil, yüzeyinde büyüyen bakteri tabakasından gelir. Ağız içinde saatler içinde oluşan bu ince tabakaya biyofilm denir. Bakteriler gıda artıklarını parçalarken kükürtlü bileşikler açığa çıkarır. Plak bu bileşikleri dişle kendi iç yüzeyi arasında tuttuğu için koku ağızda daha uzun süre kalır.

Kokuyu kalıcı biçimde ortadan kaldıran şey parfümlü ürün değil, bu tabakanın düzenli olarak sökülmesidir. Üç noktaya dikkat etmek çoğu hastada yeterli olur: plak takılmadan önce dişlerin fırçalanması, plağın günlük mekanik temizliği ve ıslak plağın kapalı kutuda uzun süre bekletilmemesi. Nemli ve kapalı ortam, bakteri için elverişli bir üreme alanıdır.

Saklama kutusu disiplini neden bu kadar önemli?

Plakların en sık kaybedildiği yer kutu değil, peçetedir. Ağızdan çıkan plağı masaya, peçeteye ya da cebe koyma alışkanlığı iki sonuç doğurur: kaybolma ve kırılma. Kaybolan plak setin ilgili aşamasının yeniden üretilmesini gerektirir ve bu da tedavi takvimini geriye çeker.

Kutu disiplini tek bir cümleyle oturur: plak ya ağızda ya kutuda olur. Kutunun kendisi de temizlenmesi gereken bir yüzeydir. İçinde nem kalan kutu, az önce temizlenmiş plağı yeniden kirletir. Yedek kutuyu çantada, arabada veya iş masasında bulundurmak, dışarıda yemek yerken en çok işe yarayan önlemdir.

Temizlikte en sık yapılan hatalar

Aşağıdaki tablo, kontrol seanslarında en sık karşılaşılan uygulama hatalarını, bunların malzeme üzerindeki sonucunu ve doğru karşılıklarını bir arada gösteriyor.

İş, okul ve seyahat gününde plak rutini

Bakımın zorlaştığı yer ev değil, dışarısıdır. Ofis öğle arasında, okul teneffüsünde veya uzun bir yolculukta diş fırçalama imkanı her zaman bulunmaz. Bu günler için küçük bir set hazırlamak sorunların çoğunu ortadan kaldırır: yedek kutu, seyahat boyu yumuşak fırça, küçük şişede renksiz sıvı sabun ve gerekiyorsa ara yüz fırçası.

Fırçalama imkanı hiç yoksa uygulanabilecek asgari çözüm, ağzı bol suyla çalkalamak ve plağı takmadan önce yine suyla durulamaktır. Bu ideal bir yöntem değildir, ancak plağı temizlenmemiş bir ağza takmaktan çok daha iyidir. Sabit apareyle tedavi gören hastalarda dışarıdaki hijyen yükü farklı işler; iki yöntemin günlük bakım karşılaştırması diş teli tedavisi tarafında ayrıca değerlendiriliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Şeffaf plağı diş macunuyla fırçalamak neden sakıncalı?

Diş macunlarının çoğu, mine yüzeyindeki lekeyi temizlemek için aşındırıcı parçacıklar içerir. Bu parçacıklar mine sertliğine göre tasarlanmıştır, ince plak malzemesine göre değil. Sonuç, gözle görülmeyen çizikler ve zamanla artan donukluk olur.

Sararan bir plak eski haline dönebilir mi?

Yüzey henüz çizilmediyse, erken yapılan mekanik temizlik ve uygun tablet uygulamasıyla renklenmenin önemli bölümü geri alınabilir. Matlaşmış veya çizilmiş bir plakta ise eski şeffaflık geri gelmez. Bu durumda o aşamanın nasıl tamamlanacağına hekiminiz karar verir.

Gece plağı ile şeffaf ortodontik plağın bakımı aynı mı?

Temizlik mantığı benzer, kullanım düzeni farklıdır. Gece plağı yalnızca uykuda kullanıldığı için gün boyu kuru bekler ve üzerindeki tükürük kalıntısı sertleşir. Bu nedenle gece plaklarında sabah yapılan temizlik daha belirleyicidir.

Plak kırılır veya kaybolursa ne yapılmalı?

Plağı kendi başınıza yapıştırmaya ya da düzeltmeye çalışmayın. Muayenehaneyi arayıp durumu bildirin. Bir önceki plağa dönmek mi, yoksa yeni plak üretmek mi gerektiğine hekiminiz karar verir. Bayraklı'daki muayenehaneye iletişim sayfasındaki numaradan ulaşabilirsiniz.

Plak takılıyken sakız çiğnenir mi?

Hayır, sakız çiğnenmez. Sakız plak yüzeyine yapışır ve çıkarma sırasında plak zorlanarak deforme olabilir. Sakız ancak plak çıkarıldıktan sonra çiğnenmeli, plak geri takılmadan önce de ağız durulanmalıdır.

Şeffaf plakla tedavi planlaması ve plak sisteminin seçimi kişiye göre değişir. İzmir Bayraklı'daki muayenehanede tedaviyi ortodonti uzmanı Uzm. Dr. Çağrı Şibal planlar ve yürütür; şeffaf plak tarafında eCligner sertifikasına sahiptir.